AÇILAN UFUK AVRUPA ÇAĞRILARI

AÇILAN UFUK AVRUPA ÇAĞRILARI
08.05.2026

YENİLİKÇİ SAĞLIK GİRİŞİMİ (IHI)-SAĞLIK ALANINDAKİ ARAŞTIRMALARDA DENEY HAYVANLARININ KULLANIMINI AZALTMAYA YÖNELİK YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR

Değerli Araştırmacılar,

Yenilikçi Sağlık Girişimi (IHI); ilaç araştırmaları, medikal teknolojiler, biyoteknoloji, dijital sağlık ve aşı alanlarındaki araştırma ve yenilik projelerine fon sağlayan dünyanın en büyük kamu-özel sektör ortaklığıdır. Ortaklık, Avrupa Birliği ile yaşam bilimleri alanında faaliyet gösteren endüstri kuruluşlarını bir araya getirerek, disiplinlerarası, sürdürülebilir ve hasta odaklı bir araştırma ekosistemi sağlayarak, sağlık alanındaki araştırma ve yenilik faaliyetlerini hastalar ve toplum için somut fayda yaratacak şekilde dönüştürmeyi amaçlamaktadır.

Yenilikçi İlaçlar Girişimi (IMI) ve IHI kapsamında desteklenen projeler, sağlık alanındaki araştırmalarda deney hayvanlarının kullanımını azaltmaya ve hayvan deneylerine alternatif yöntemler geliştirmeye yönelik önemli çalışmalar yürütmektedir.

Bu projeler; bilimsel güvenilirliği, hasta güvenliğini ve çevrenin korunmasını gözetirken, hayvan refahını destekleyen daha etik ve yenilikçi araştırma yöntemlerinin yaygınlaşmasına katkı sağlamaktadır. Bu çalışmalar, hayvan deneylerinde mümkün olduğunca alternatif yöntemlerin kullanılması (Replacement), istatistiksel sonucu etkilemeyecek şekilde kullanılan hayvan sayısının azaltılması (Reduction) ve hayvan refahının iyileştirilmesi (Refinement) ilkelerinden oluşan 3R prensipleri doğrultusunda yürütülmektedir.

IMI ve IHI projeleri kapsamında; hücre temelli testler, insan kök hücre modelleri, organoidler, dijital ikizler, bilgisayar modellemeleri ve in silico yaklaşımlar gibi yöntemlerle hayvan deneylerine alternatif çözümler geliştirilmektedir.

Bu kapsamda IHI Programı kapsamında desteklenen ve öne çıkan projelerden biri olan VICT3R Projesi, ilaç güvenliği çalışmalarında kullanılan kontrol hayvanlarının yerine geçebilecek dijital ikizler geliştirmektedir. Geçmiş toksikoloji verilerinden yararlanılarak oluşturulan bu sanal kontrol grupları sayesinde, klinik öncesi çalışmalarda kullanılan hayvan sayısının azaltılması hedeflenmektedir. Bu yaklaşım, Avrupa İlaç Ajansı’na Yeni Yaklaşım Metodolojisi (NAM) olarak sunulmuş ve yasal düzenleyici süreçler açısından da önemli bir adım oluşturmuştur.

VAC2VAC Projesi, aşı geliştirme süreçlerinde hayvan deneylerine alternatif hücre temelli yöntemlerin geliştirilmesine odaklanmıştır. Projenin kapsamında, pirojenlerin tespiti için kullanılan tavşan pirojen testine alternatif olarak monosit aktivasyon testine (MAT) dayanan hücre temelli bir yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen test ilk olarak kene kaynaklı ensefalit (Tick-borne encephalitis; TBE) aşısında denenmiş ve GSK şirketi tarafından aşı geliştirme süreçlerinde uygulanmaya başlamıştır. Bu başarılı bilimsel çalışmalar neticesinde, Avrupa Farmakope Komisyonu tarafından farmakopede yer alan pirojen testleriyle ilgili düzenlemeler güncellenmiş ve yeni düzenlemeler 1 Temmuz 2025 tarihi itibarıyla uygulamaya geçmiştir. Böylece, ilaç geliştirme sürecinde tavşan pirojen testi yerine uygun in vitro test yönteminin kullanılması yönünde önemli bir adım atılmıştır.

PREMIER Projesi, tıbbi ürünlerin çevresel risk değerlendirmelerinde kullanılan balık testlerinin azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütmektedir. Proje kapsamında, özellikle uzun süredir piyasada bulunan ilaçlar için mevcut verilerden yararlanarak balık testine ihtiyaç olup olmadığını değerlendiren bir karar ağacı (decision tree) geliştirilmiştir. Araştırmacılar, bu aracın gerekli balık testi sayısını yaklaşık %30 oranında azaltabileceğini öngörmektedir. Ayrıca karar ağacı, ilaç bileşiklerinin sudan balıkların vücuduna geçişini tahmin eden in silico modellerle de desteklenmektedir. Böylece, çevrenin korunması ile hayvan refahı arasında daha dengeli bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

EBiSC Projesi ise insanlardan alınan deri veya kan hücrelerinin yeniden programlanarak indüklenmiş pluripotent kök hücrelere (iPSC) dönüştürülmesine dayanan bir yaklaşım geliştirmiştir. Bu hücreler, farklı insan hücre tiplerine farklılaştırılabilmekte ve hastalıkların laboratuvar ortamında daha insan odaklı modellerle incelenmesine imkân sağlamaktadır. Proje kapsamında oluşturulan biyobanka, araştırmacıların yüksek kalite standartlarıyla hazırlanmış ve etik-hukuki süreçleri tamamlanmış iPSC hücre hatlarına erişimini kolaylaştırmaktadır. Bugüne kadar 25’ten fazla kurumdan sağlanan yaklaşık 1.000 iPSC hattı biyobankada yer almıştır ve 2016’dan bu yana 4 kıtada 30 ülkeye dağıtılmıştır. Bu yaklaşım, özellikle Alzheimer gibi hastalıklarda insan biyolojisine daha yakın araştırma modellerinin kullanılmasına katkı sağlamaktadır.

IMI ve IHI tarafından desteklenen bu projeler, sağlık araştırmalarında deney hayvanlarının kullanımının azaltılmasına yönelik önemli bir dönüşümü desteklemektedir. Detaylı bilgiye link üzerinden erişebilirsiniz.

  • VICT3R Projesinin kapsamı, proje ortakları ve proje kapsamında bugüne kadar elde edilen önemli sonuçlar gibi bilgilere IHI sayfası üzerinden erişebilirsiniz. Ayrıca projenin CORDIS sayfasını da ziyaret edebilirsiniz.

  • VAC2VAC Projesinin kapsamı, proje ortakları ve proje kapsamında bugüne kadar elde edilen önemli sonuçlar gibi bilgilere IHI sayfası üzerinden erişebilirsiniz. Ayrıca projenin CORDIS sayfasını da ziyaret edebilirsiniz.

  • PREMIER Projesinin kapsamı, proje ortakları ve proje kapsamında bugüne kadar elde edilen önemli sonuçlar gibi bilgilere IHI sayfası üzerinden erişebilirsiniz. Ayrıca projenin CORDIS sayfasını da ziyaret edebilirsiniz.

  • EBiSC Projesinin kapsamı, proje ortakları ve proje kapsamında bugüne kadar elde edilen önemli sonuçlar gibi bilgilere IHI sayfası üzerinden erişebilirsiniz. Ayrıca projenin CORDIS sayfasını da ziyaret edebilirsiniz.

IHI Programı tarafından iki aşamalı olarak açılması planlanan IHI-13 Çağrısı taslak çağrı dokümanları paylaşılmıştır. Çağrıyla ilgili olarak önemli bilgilere paylaşmış olduğumuz haberden ulaşabilirsiniz.

IHI çağrılarına başvuru yaparak, sağlık alanında çığır açıcı, disiplinlerarası ve sektörlerarası araştırma ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirecek iş birlikleri kurabilir, hasta odaklı bir araştırma ekosistemine dahil olarak, hastalar ve toplum için somut fayda yaratacak proje ekiplerinde yer alma fırsatı yakalayabilirsiniz.

“ncphealth@tubitak.gov.tr”

Ufuk Avrupa Sağlık Kümesi

 

HİDROJEN TEKNOLOJİLERİNDE TOPLUMSAL KABUL BOYUTUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Avrupa’nın enerji dönüşümünün kilit teknolojilerinden biri olan hidrojenin yaygınlaşmasında, toplumsal kabulün rolü, Temiz Hidrojen Ortaklığı tarafından desteklenen MOST-H2, HYGHER ve H2GLASS projelerinin iş birliği ile düzenlenen “Joint Webinar: Social Acceptance of Hydrogen Technologies” adlı çevrimiçi seminerde ele alındı. Uzmanlara göre, teknolojik ilerleme ile kamuoyu desteği arasındaki farkın kapatılması için şeffaf iletişim ve erken paydaş katılımı şart.

Webinarın ana gündem maddesi, Avrupa Yeşil Mutabakatı sürecinde sıklıkla dile getirilen "Teknolojik ilerleme ile toplumsal kabul aynı hızda ilerleyebilecek mi?” sorusu üzerine oldu. 

Seminer katılımcılarından MOST-H2 projesi adına yapılan sunumda, Avrupa genelinde yürütülen kamuoyu araştırmasının ön sonuçları paylaşıldı. Araştırma bulgularına göre:

  • Hidrojen teknolojilerine yönelik farkındalık düzeyi oldukça yüksek.

  • Özellikle toplu taşımada hidrojen kullanımı güçlü destek görüyor. 

  • Bununla birlikte kamuoyunda ciddi endişeler de bulunuyor: 

    • Altyapı eksiklikleri 

    • Güvenlik konuları 

    • Şeffaflık ihtiyacı 

    • Yeni teknolojilere yönelik bilgi boşluğu

Webinarda öne çıkan ortak görüş, ileri teknolojilerin kamuoyu tarafından yeterince anlaşılamadığı ve bu nedenle bilim temelli iletişim faaliyetlerinin güçlendirilmesi gerektiği oldu. Bu bağlamda aşağıdaki ihtiyaçların öne çıktığı görülmüştür:

  • Bilimsel bilginin sadeleştirilerek aktarılması,

  • Şeffaf ve erişilebilir iletişim kanallarının oluşturulması, 

  • Paydaş katılımının projelerin erken aşamalarda sağlanması, 

  • Yanlış bilgi ve algıların proaktif şekilde yönetilmesi,

Webinar sonucunda hidrojen teknolojilerinin yaygınlaşmasında sosyal boyutun teknik gelişmeler kadar belirleyici olduğu teyit edildi. Bu doğrultuda şu politika çıkarımları yapılmıştır: 

  • Toplumsal kabul, teknoloji geliştirme süreçlerine baştan itibaren entegre edilmelidir. 

  • İletişim stratejileri, teknik geliştirme faaliyetleriyle eş zamanlı yürütülmelidir. 

  • Kamuoyu endişeleri erken aşamada tespit edilerek giderilmelidir. 

  • Çok paydaşlı katılım mekanizmaları güçlendirilmelidir.

 

CETPARTNERSHIP 2026 ORTAK ÇAĞRISI- TASLAK ÇAĞRI DOKÜMANI YAYINDA!

Bilindiği üzere, Temiz Enerji Geçişi Ortaklığı (Clean Energy Transition Partnership-CETPartnership), temiz enerji geçişini güçlendirmek, hızlandırmak ve AB'nin 2050 yılına kadar iklim nötr ilk kıta olma hedefine katkıda bulunmak üzere Avrupa içinden ve dışından çok sayıda bölgesel ve ulusal araştırma, teknoloji geliştirme ve yenilik programının bir araya gelmesiyle oluşturulmuş ortak bir girişimdir.

Ülkemizden yoğun bir ilginin gösterildiği söz konusu Ortaklığın 2026 yılı ortak çağrısının 26 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilecek bir etkinlik ile resmi olarak duyurulması planlanmakta olup taslak çağrı dokümanı ise CETPartnership sayfası üzerinden paylaşılmıştır. 

CETPartnership 2026 Ortak Çağrısı Taslak Dokümanına erişmek için lütfen tıklayınız. 

Bu yıl açılacak çağrıya dair taslak takvim aşağıda yer almaktadır. 

CETPartnership ile ilgili sorularınızı bizlere cetp@tubitak.gov.tr mail adresi üzerinden iletebilirsiniz. 

Taslak Çağrı Takvimi:

  Tarih
Çağrı Açılış Etkinliği 26 Mayıs 2026
Genel Soru-Cevap Etkinliği 09 Eylül 2026
1. Aşama Tarih
1. Aşama Başvuruları Açılış Tarihi  08 Haziran 2026
1. Aşama Başvuruları Kapanış Tarihi 08 Ekim 2026, 14:00 CEST
1. Aşama Başvuru Sonuçlarının Açıklanması Ocak
2. Aşama Tarih
2. Aşama Başvuruları Açılış Tarihi  08 Ocak 2027
2. Aşama Başvuruları Kapanış Tarihi 11 Mart 2027, 14:00 CET
2. Aşama Başvuru Sonuçlarının Açıklanması

Haziran 2027

 

YENİLİKÇİ SAĞLIK GİRİŞİMİ PROGRAMI (IHI)-ATRİYAL FİBRİLASYONUN TANI VE TEDAVİSİNDE YENİLİKÇİ BİR YAKLAŞIM-AF-B STEP PROJESİ

Değerli Araştırmacılar,

Yenilikçi Sağlık Girişimi (IHI); ilaç araştırmaları, medikal teknolojiler, biyoteknoloji, dijital sağlık ve aşı alanlarındaki araştırma ve yenilik projelerine fon sağlayan dünyanın en büyük kamu-özel sektör ortaklığıdır. Ortaklık, Avrupa Birliği ile yaşam bilimleri alanında faaliyet gösteren endüstri kuruluşlarını bir araya getirerek, disiplinlerarası, sürdürülebilir ve hasta odaklı bir araştırma ekosistemi sağlayarak, sağlık alanındaki araştırma ve yenilik faaliyetlerini hastalar ve toplum için somut fayda yaratacak şekilde dönüştürmeyi amaçlamaktadır.

IHI tarafından desteklenen AF-B-STEP Projesi, yaygın bir kalp ritim bozukluğu olan atriyal fibrilasyonun (AF) tanı, tedavi ve takip süreçlerinde daha hasta odaklı bir yaklaşım geliştirmeyi hedeflemektedir.

AF; çarpıntı, yorgunluk, göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi ciddi semptomlara neden olabilmekte; aynı zamanda inme ve kalp yetmezliği riskini artırmaktadır. Özellikle 55 yaş üstü bireylerde yaygın şekilde görülen AF, Avrupa ve ABD’de toplam sağlık harcamalarının yaklaşık %2-3’üne karşılık gelen önemli bir sağlık ekonomisi yükü oluşturmaktadır.

Günümüzde AF çoğunlukla “var” ya da “yok” şeklinde bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Ancak hastalık yükü hastadan hastaya önemli ölçüde değişmektedir. Bazı hastalarda AF atakları kısa ve seyrekken, bazı hastalarda daha sık veya sürekli görülebilmektedir. Bu nedenle AF yükünün doğru şekilde ölçülmesi, hastaların risk düzeyinin belirlenmesi ve uygun tedavi kararlarının alınması açısından önem taşımaktadır.

AF-B-STEP Projesi kapsamında, hastaların atriyal fibrilasyonda ne kadar süre geçirdiğini ifade eden “AF yükü” değerlendirilecek; bu yükün inme, kalp yetmezliği, yaşam kalitesi ile kalp ve beyin fonksiyonları üzerindeki etkisi incelenecektir. Projede ayrıca kalp içine yerleştirilebilir elektronik cihazlar, elektrokardiyografi (EKG) ve giyilebilir teknolojilerinden elde edilen verilerin ortak ve standart bir şekilde raporlanmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.

Proje çıktılarının, hekimlerin hangi hastanın hangi tedaviye ihtiyaç duyduğunu daha hassas biçimde belirlemesine katkı sağlaması beklenmektedir. Böylece yüksek risk taşıyan hastaların uygun tedavilere daha erken yönlendirilmesi, düşük riskli hastaların ise gereksiz tedavilerden korunması amaçlanmaktadır. Uzun vadede projenin, atriyal fibrilasyona bağlı inme ve kalp yetmezliği vakalarının azaltılmasına katkı sunması hedeflenmektedir.

IHI çağrılarına başvuru yaparak, sağlık alanında çığır açıcı, disiplinlerarası ve sektörlerarası araştırma ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirecek iş birlikleri kurabilir, hasta odaklı bir araştırma ekosistemine dahil olarak, hastalar ve toplum için somut fayda yaratacak proje ekiplerinde yer alma fırsatı yakalayabilirsiniz.

“ncphealth@tubitak.gov.tr”

Ufuk Avrupa Sağlık Kümesi